Cuestionario da enerxía e cambio climático para alumnos da E.S.O.

1.- Sabes dos cursos de Física que a Enerxía nin se crea nin se destrúe senón que soamente se transforma dunha forma a outra, ou sexa, consérvase. Explica entón porque os científicos falan con tanta insistencia da crise de enerxía.

2.- Na vida cotiá temos un grupo de vocablos que se foron incorporando ó léxico da ciencia debido ós problemas ambientais. Estes son: efecto invernadoiro, choiva ácida, burato de ozono, biomasa ... Indica o seu significado para ti.

3.- Hai 50 anos cando se falaba do Efecto Invernadoiro, referíanse ás instalacións (Invernadoiros) utilizados para aproveitar a radiación solar en beneficio do ser humano. Hoxe, esta palabra, é habitual na ciencia e nos medios de prensa. Explica como estas instalacións funcionan e se se fala do mesmo efecto ou é outro distinto.

4.- Por que se se están queimando recursos naturais (leña, carbón e petróleo) hai un pouco máis de 200 anos, o home discute agora e non antes sobre o quecemento global da atmosfera e os seus efectos? Elixe unha das opcións que se ofrecen
a) Porque agora se teñen sumado os efectos das centrais nucleares
b) Porque agora o aumento do burato de ozono provoca a entrada de maior calor
c) Porque se teñen disparado as emisións de gases de efecto invernadoiro
d) Polo o aumento alarmante de casos de cáncer
e) Outra

5.- Que actividades do ser humano, así como a súas emisións, provoca que a porcentaxe dos GEI (Gases de efecto invernadoiro) se incrementen (máis especificamente no século XX) e polo tanto acelere o efecto invernadoiro en canto á redución do tempo en que a temperatura global media se incremente nun grao?. Opta pola contestación máis correcta.
a) A produción de enerxía e o transporte.
b) Os vertidos dos petroleiros
c) A extinción masiva de seres vivos
d) A erosión dos solos
e) Outra


6.- Para estudiar o quecemento global da atmosfera o ser humano ten desenvolvido varios modelos. Explica algúns dos posibles efectos que poden ocorrer de forma secuencial debido ó incremento das temperaturas.

7.- Unha Central Termoeléctrica que funcione con carbón pode producir unha enerxía equivalente a 3 x 10 10 J por tonelada, mentres que a fisión de 37,5 g de U 235, nunha Central Nuclear, produce a mesma cantidade de enerxía. Por que opoñen resistencia os ecoloxistas á construcción destas centrais eléctricas? Indica tres razóns que argumentan a súa oposición.

8.- Sinálase que o vento é unha fonte renovable de enerxía. Busca exemplos do seu uso. Enumera as vantaxes e inconvenientes da súa utilización.

9.- A enerxía solar pódese converter directamente como corrente eléctrica a través de paneis fotovoltaicos. Explica este proceso. Busca exemplos do seu posible uso.

10.- Cando comezou a funcionar o ferrocarril no teu lugar? Expliqua que significa a frase: “Debemos redescubrir os ferrocarrís para lograr un desenvolvemento sustentable”.

Melide recupera a memoria das súas fábricas de luz con un estudo e unha exposición dende o 21 de febreiro ata o 1 de marzo na Capela de San Antón

A mostra pon de manifesto o excelente labor documental e de investigación realizado polo IES de Melide, que puxo en valor o único testemuña vivo do desenrolo industrial en Melide. Da primeira minicentral hidroeléctrica xa non queda nin rastro material, pero si documentación de interese histórico. O arquivo dos irmáns Fuciños Gomez, netos do fundador dese primeiro salto, descubriu a chegada da enerxía eléctrica a Melide así coma os seus primeiros usos.
A localidade chegou a luz unha década despois de que fixesen as principais cidades galegas. O primeiro recibo domestico localizado en 1915, cando comezou a empregarse enerxía nos fogares de Melide. So na documentación histórica reside o proveito do proxecto que IES de Melide desenrolou tamén como unha proposta didáctica aberta a participación do alumnado. O perfecto estado de conservación das minicentrais de Portodís e Portochao facilitou a labor, revela a maquinaria que se empregou nos dous saltos do río Furelos que seguen a funcionar hoxe no seu pleno rendemento. A familia Fuciños Rivas é a propietaria destas industrializacións hidroeléctricas dende os anos 1929 e 1937 (ano da súa fundación). O negocio familiar, dende entón esta constituído en sociedade limitada, adaptouse as esixencias que requiren ofrecer un servicio óptimo, do que Melide é un referente.

ENERXIAS RENOVALBES NO IES de MELIDE

Segundo datos da ONU, o 80% dos problemas ambientais están relacionados, sexa dunha forma directa ou indirecta, coa produción e o uso da enerxía. Así, das tres vertentes desde as que se pode enfocar o problema enerxético: inventigación e desenvolvemento de novas fontes de enerxía, mellora da eficacia no seu consumo e modificación de actitudes, valores e hábitos, queremos centrarnos nas dúas últimas dunha forma máis directa, intentando que o alumnado perciba paseniñamente a necesidade de practicar medidas de aforro e eficiencia enerxética, para o cal é necesario que modifique actitudes, asuma valores e interiorice hábitos.

No curso 2004-2005 solicitase un grupo de traballo ao abeiro do programa de formación de profesorado, para plasmar estas iniciativas nun traballo práctico. Deste xeito desenvolvimos, ao longo do curso, a primeira parte da experiencia.
As dudas foron se era posible, un modelo económico de crecemento sustentable sen practicar medidas de eficiencia e aforro enerxético. Foi o momento de preparar a nivel teórico sobre conceptos como o deselvolvemento sustentable, modelos económicos, fontes de enerxía, oferta e consumo enerxéticos, demanda enerxética a nivel mundial, rexional e local, relación entre crecemento económico e aumento da demanda enerxética, etc. Para elo, ademáis de consultar diferentes fontes bibliográficas, contamos co asesoramento de varios técnicos do INEGA, que deron unhas xornadas de docencia no instituto. Esta colaboración viuse, andando o curso, ampliada á realización dunha auditoría enerxética no centro. En realidade quedou nun primeiro intento e aproximación á mesma, xa que basicamente o que fixemos foi analizar o consumo de electricidade e gas por parte do instituto para localizar posibles fugas de gasto e, consecuentemente tomar medidas que diminuisen o consumo enerxético. Así o foi, efectivamente racionalizar e optimizar o gasto enerxético do centro mediante o cambio na potencia contratada e a introducción de algunhas medidas de aforro enerxético, coa colaboración e o apoio da Dirección do centro.
O traballo máis importante deste primeiro ano foi a elaboración dun documento de traballo, onde se recollían diferentes aspectos curriculares relacionados coa enerxía en relación ao DCB e ás áreas de coñecemento que tomamos como referencia. O obxectivo era que servise de referencia para elaborar unhas fichas de traballo, de carácter interdisciplinar, de aplicación inmediata na aula para o nivel de 1º de bacharelato. Así completamos sobre unha corentas fichas que recollimos nunha publicación que enviamos a todos os centros da Galiza. Do mesmo xeito deseñouse, por parte do alumnado, un xogo didáctico, que chamamos "O aforriño" onde se reflicten diferentes situación de mal gasto e ineficiencia enerxética en contraposición a outras viñetas ou esceas nas que se anima e alenta a prácticas de aforro e eficiencia.
Simultaneamente puxeronse en marcha diferentes liñas de acción encamiñadas a iniciar a concienciación e achegamento a esta problemática por parte do alumnado máis novo do centro (1º e 2º de ESO). Colocouse unha gran pancarta á entrada do instituto cun lema que anima ao aforro enerxético, instalouse nas aulas destes grupos cadros con lemas que incitaban a realizar prácticas e ter conductas de aforro e realizamos un certame, que titulamos de aulas sustentables, encamiñado a que o alumnado puxese en marcha na súa aula medidas de aforro e eficiencia enerxética. Como remate organizouse unha viaxe dun día para premiar á clase gañadora. Na mesma, ademáis dos aspectos meramente lúdicos, insistimos sobre o coñecemento das formas de obter enerxía a nivel tradicional e as alternativas actuais de enerxías renovables, visitanto, entre outras instalacións, unha central de biomasa.
Dentro desta mesma filosofía, puxose en marcha a primeira edición do que dímos en chamar "día sen vehículos motorizados"; xornada lúdica e festiva no centro, que fixose coincidir coa conmemoración do día mundial do medio ambiente, consistente en que tanto o alumnado como o profesorado, informado do que se pretendía realizar mediante unha circular que se pretendía servise de motivación, fixese un pequeño esforzo e acodise ese día ao centro andando. Con posterioridade traballouse nalgunhas aulas sobre diferentes aspectos cuantitativos relativos ao aforro (en toneladas de CO2 que se deixaron de emitir á atmósfera, por exemplo) que se practicara.
Durante o curso 2005-2006, seguiuse a actividade pero agora baixo a modalidade de seminario permanente. Neste segundo ano de traballo o labor estivo focalizado nas seguintes unidades de traballo: elaboración dunha base de datos de recursos, materiais e documentación sobre a enerxía e o desenvolvemento sustentable; deseño e estudo de diferentes enquisas sobre hábitos de consumo e aforro enerxético; posta en práctica e experimentación nas aulas das fichas de traballo elaboradas o curso pasado; construción do xogo do "aforrriño"; convocatorias de diferentes certames dirixidos ao alumnado centrados nas prácticas de aforro e recliclaxe; celebración da segunda edición do "Día sen vehículos motorizados".
Conscientes de que un cambio de actitudes e o fomento das prácticas de aforro e eficiencia leva tempo, temos o propósito de continuar co traballo en vindeiros cursos.

Recomendase á Dirección do centro que, na medida en que os rescursos presupostarios o permitan, tome medidas encamiñadas a aumentar as prácticas de aforro e eficiencia enerxética no Centro.

Entre outras propoñemos:
a) Instalar progresivamente termostatos nas súas dependencias.
b) Apagar algúns radiadores situados perto das portas de acceso nos corredores da pranta baixa.
c) Colocar entre as paredes e os radiadores paneis de chapa de madeira forrados de papel de aluminio en todos os radiadores do Centro.
d) Instalar progresivamente balastros electrónicos nos equipos de iluminación.
e) Instalar sensores de apagado automático en certas dependencias do Centro.
f) Adquirir paneis fotovoltáicos de silicio policristalino para uso didáctico.